Voor transgender mensen kan het contact met de huisarts(en)praktijk tot verschillende hindernissen leiden die te maken kunnen hebben met voorstellen en aanspreken, moeite met het lichaam en eerdere negatieve ervaringen in de zorg. Veilige en inclusieve zorg begint met goed contact en een respectvolle omgeving.

De officiële naam en geslacht van uw patiënt komt niet altijd overeen met de aanspreeknaam en het beleefde gender. Hoe noteert u goed en veilig?

Binnen de psychische zorg en ondersteuning zijn grofweg verschillende richtingen te onderscheiden:

• Diagnostiek en indicatiestelling;

• Behandeling van bijkomende problematiek (co-morbiditeiten);

• Algemene psychosociale ondersteuning en begeleiding.

De zorg aan transgender personen kan dus verschillende vormen aannemen. Sommige vragen hebben vooral betrekking op genderidentiteit en vragen om verheldering en psychosociale steun. Daarnaast kan psychische comorbiditeit voorkomen; hierin kunnen de huisarts en praktijkondersteuner een belangrijke rol spelen door deze tijdig te signaleren en te adresseren, zodat passende begeleiding of behandeling al eerder kan worden ingezet.

Ook voor ondersteuning tijdens wachttijden en begeleiding van naasten kan een beroep op de huisarts en praktijkondersteuner worden gedaan. De huisartsenzorg kan daarmee in alle fasen van het proces een belangrijke rol vervullen.

Zorg aan transgender personen is multidisciplinair en behelst zowel medische als psychische zorg in samenhang met elkaar. De zorg wordt vaak door verschillende organisaties in samenhang met elkaar geleverd. Dit, in combinatie met wachtlijsten, maakt de organisatie complex. Hoe kunt u verwijzen en hoe is de verzekering van zorg geregeld?

Bij het ontdekken en uiten van de genderidentiteit kunnen eenzaamheid en minderheidsstress optreden. Het is daarom van groot belang dat mensen zich gesteund en gewenst voelen. Patiënten- en belangenorganisaties kunnen hierin een belangrijke rol vervullen. Er zijn verschillende mogelijkheden om anderen te ontmoeten, zowel in fysieke groepen als online.

Cyclusregulatie en anticonceptie zijn bij uitstek onderwerpen waarbij u als huisarts uw patiënt goed kunt ondersteunen. Het remmen van de cyclus kan dysfore gevoelens bij trans masculiene mensen aanzienlijk verminderen. Vraag hier dan ook altijd actief naar zodra genderdysforie wordt benoemd of vermoed. Veel jongeren zijn zich niet bewust van de mogelijkheden tot cyclusremming via de huisarts en vragen hier dan niet naar. Ook kan er een drempel zijn, omdat jongeren vanwege de dysforie het moeilijk vinden om over de cyclus te spreken.

In principe kan elke vorm van anticonceptie of cyclusremming worden toegepast in genderzorg. Het onderscheid in de keuze hangt af van:

• Noodzaak tot alleen cyclus onderdrukking of ook anticonceptie.

• Algemene contra-indicaties en patiënt eigenschappen.

• De specifieke klachten, wensen en behoeften van de genderdysfore persoon.

Hormoonzorg voor transgender mensen wordt over het algemeen na diagnose door een endocrinoloog gestart (multidisciplinair). Hier vindt u informatie over het proces en de inhoud van hormoonzorg en instructies over het zetten van puberteitsblokkers op verzoek specialist. Als huisarts kan u gevraagd worden hormonen voor te schrijven of bestaande voorschriften over te nemen. Hier vindt u informatie om een afweging te kunnen maken of dit veilig kan.

Genderbevestigende chirurgie kan een onderdeel zijn van het transitieproces. Niet elke patiënt heeft hier behoefte aan; soms is het juist de enige stap in de transitie. Hier wordt toegelicht welke informatie voor de huisarts relevant is.

Fertiliteit is een belangrijk aandachtspunt voorafgaand aan hormonale of chirurgische behandeling. Huisartsen kunnen het onderwerp bespreken en patiënten wijzen op deze informatiepagina, zodat zij eerder duidelijkheid krijgen over de opties en weloverwogen keuzes kunnen maken.

Bij transgender personen kunnen stem en haargroei belangrijke zorgvragen oproepen. Huisartsen kunnen een rol spelen bij het signaleren hiervan en kunnen uitleg geven over het belang van logopedie voor stemtraining of huidtherapie voor ontharing om dysforie te verminderen.

Als huisarts is het goed om aandacht te hebben voor seksualiteit, seksuele gezondheid en veiligheid, omdat genderincongruentie of een transitie de seksuele beleving kan beïnvloeden.

Omdat bevolkingsonderzoeken worden gekoppeld aan de geslachtsregistratie in de BRP, kunnen uitnodigingen soms uitblijven. Controles in het kader CVRM vergen wat meer informatie ivm de rol die hormonen hierin spelen. Ook kunnen er vragen ontstaan over prostaatscreening, hoe om te gaan met urineweginfectie en de referentiewaarden van labbepalingen.

Een transitie is een ingrijpend proces dat zorgvuldige overweging vraagt. Soms ontstaan in de loop van de tijd vragen of twijfels over eerder genomen stappen.