Preventieve zorg en controles

Bevolkingsonderzoek Nederland verstuurt de uitnodigingen voor de bevolkingsonderzoeken van borstkanker, baarmoederhalskanker en darmkanker op basis van de gegevens zoals die bekend zijn bij de burgerlijke stand bij de gemeente.

Transgender mensen en mensen met een geslachtsregistratie X/O die op basis van lichamelijke kenmerken en leeftijd in aanmerking komen voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker (vanaf 30 jaar) en borstkanker (vanaf 50 jaar) kunnen hieraan deelnemen.

Overigens geeft testosterongebruik geen verhoogd risico op cervixcarcinoom.

Het risico op borstkanker is voor trans vrouwen kleiner dan voor cis vrouwen, maar screening op borstkanker wordt wel aanbevolen.

Vaak gebeurt controle CVRM bij de endocrinologie, maar als iemand een hoger risico loopt waarbij vaker controle tussentijds nodig is, wordt soms aan de huisarts gevraagd dit op te pakken. Daarbij kan er aanvullende behandeling op gebied van hypertensie of cholesterol gevraagd worden.

Voor de inschatting van het CVRM-risico bij trans mannen wordt de tabel voor cis mannen gebruikt. Voor trans vrouwen wordt de tabel voor cis vrouwen aangehouden.

Uit onderzoek van Amsterdam UMC blijkt dat het gebruik van testosteron bij trans mannen en genderdiverse personen samenhangt met een licht verhoogd risico op hart- en herseninfarcten, vergeleken met geslacht wat bij geboorte is aangewezen (cis vrouwen) uit de algemene Nederlandse bevolking. Testosteron kan leiden tot een iets hogere bloeddruk en minder gunstige cholesterolwaarden, wat het risico op hart- en vaatziekten vergroot. Toch lijken deze veranderingen het verhoogde risico niet volledig te verklaren. De studie benadrukt dat trans mannen en hun zorgverleners alert moeten blijven op dit risico en het belang van een gezonde leefstijl. Daarnaast is het belangrijk om het CVRM-risico en de bijbehorende risicofactoren regelmatig te blijven monitoren.

Bij transgender vrouwen of genderdiverse personen die oestradiol gebruiken, suggereerden eerdere studies een hoger risico op hartinfarct en beroerte ten opzichte van cis mannen uit de algemene bevolking. Recente bevindingen laten echter zien dat – net als bij cis vrouwen – het risico op beroerte en trombose juist lager is dan bij cis mannen. Oestradiol lijkt een beschermend effect te hebben op het hart en de bloedvaten.

Trans vrouwen behouden ook na een vaginaplastiek een prostaat. Door de hormoontherapie (testosteronblokkade) is het risico op prostaatcarcinoom kleiner dan bij cis mannen, maar niet nul. Bij een urineweginfectie kan ook de prostaat mee ontsteken. Zorg op maat bij mictieklachten is dus aangewezen. 

Onder invloed van het toedienen óf onderdrukken van testosteron kunnen referentiewaarden van labwaarden veranderen zoals het hemoglobine, hematocriet en serum creatinine. Geadviseerd wordt om na een jaar hormoonbehandeling de referentiewaarden van de hormonale status (=genderidentiteit) aan te houden.